Dziedzina
Medycyna górska
Medycyna górska (Mountain Medicine) to interdyscyplinarny obszar medycyny zajmujący się fizjologią, patologiami i zagrożeniami zdrowotnymi wynikającymi z przebywania na dużych wysokościach — powyżej ok. 2 500 m n.p.m. Obejmuje problematykę aklimatyzacji, chorób wysokościowych, urazów w warunkach ekstremalnych, odmrożeń, hipotermii oraz wsparcia medycznego wypraw górskich i trekkingowych.
Jest to specjalizacja rozwijana międzynarodowo m.in. w ramach UIAA Mountain Medicine Society, ISMM (International Society for Mountain Medicine) oraz Canadian Society of Mountain Medicine.
Lekarz wyprawowy
Rola w wyprawie
Lekarz wyprawowy (expedition doctor) towarzyszy uczestnikom wypraw wysokogórskich zapewniając wsparcie medyczne w warunkach ograniczonego dostępu do infrastruktury szpitalnej. Zakres pracy:
- Ocena stanu zdrowia uczestników przed i w trakcie wyprawy
- Profilaktyka i leczenie choroby wysokościowej (AMS, HACE, HAPE)
- Obsługa urazów, ran, odmrożeń, hipotermii
- Decyzje o ewentualnym zejściu lub ewakuacji medycznej
- Prowadzenie apteczki wyprawowej
- Konsultacje z ośrodkami koordynacji ratownictwa
- Edukacja uczestników w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego
Obszary medyczne
Najważniejsze zagadnienia
Choroba wysokościowa (AMS)
Łagodna forma dotykająca do 30% osób powyżej 2 500 m. Objawia się bólem głowy, nudnościami, bezsennością.
Wysokościowy obrzęk płuc (HAPE)
Potencjalnie śmiertelny stan, zwykle powyżej 2 500 m. Wymaga natychmiastowego zejścia oraz wdrożenia leczenia.
Wysokościowy obrzęk mózgu (HACE)
Najcięższa forma choroby wysokościowej. Stan bezpośredniego zagrożenia życia.
Aklimatyzacja
Adaptacja organizmu do obniżonego ciśnienia parcjalnego tlenu. Proces warunkujący powodzenie i bezpieczeństwo wypraw.
Urazy zimnowe
Odmrożenia, hipotermia, oparzenia słoneczne i śnieżna ślepota.
Apteczka wyprawowa
Dobór leków i materiałów opatrunkowych dostosowany do rodzaju, długości i ekspozycji wyprawy.
Zakres praktyki
Czym się zajmuję
Ukończyłam Diploma in Mountain Medicine (Canadian Society of Mountain Medicine) oraz studia podyplomowe z Medycyny Ekstremalnej i Podróży na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 2022 r. uczestniczyłam jako lekarz wyprawowy w ekspedycji Elite Exped na Everest, Lhotse i Lobuche East Peak, spędzając 2 miesiące w Himalajach.
W ramach praktyki lekarskiej prowadzę konsultacje dotyczące:
- Oceny ryzyka zdrowotnego przed wyprawą w wysokie góry
- Profilaktyki choroby wysokościowej i strategii aklimatyzacji
- Kompletowania apteczki wyprawowej
- Przygotowania do wypraw dla osób z chorobami przewlekłymi
- Towarzyszenia medycznego podczas ekspedycji
Prowadzę również wykłady i prelekcje z medycyny górskiej na festiwalach górskich oraz konferencjach dla lekarzy i studentów medycyny.
Kontakt: medycynagorskapl@gmail.com
Wpisy
Z tej kategorii
Szczepienia przed Tanzanią (Kilimandżaro + safari) — kompletny kalendarz
Szczepienia Tanzania: żółta febra (Stamaril), WZW A+B, dur, meningokoki, wścieklizna. Profilaktyka malarii: malarone czy doksycyklina. ICVP przy przesiadce w Afryce.
Aklimatyzacja w górach — złote zasady 300 m, climb high sleep low
Reguła 300-500 m, climb high sleep low, dzień restowy po 1000 m, nawodnienie 3-6 l/dobę. Klucz do bezpiecznej aklimatyzacji w Himalajach i…
Island Peak / Imja Tse (6189 m) — sześciotysięcznik z wspinaczką
Island Peak 6189 m — techniczny sześciotysięcznik Nepalu. Ściana lodowa 45-55°, jumaring, front-pointing. Profil 14-17 dni, apteczka, przygotowanie do Everestu.
Mera Peak (6476 m) — pierwszy sześciotysięcznik po EBC
Mera Peak 6476 m — medycznie najprostszy sześciotysięcznik Nepalu. 70-80% skuteczności, profil 20 dni, nocleg 5800 m, apteczka sześciotysięcznika.
Szczepienia przed wyprawą do Nepalu — kompletna lista
Pełny kalendarz szczepień przed wyprawą do Nepalu (EBC, Annapurna, Manaslu): WZW A+B, dur brzuszny, wścieklizna, meningokoki. Kiedy zacząć, gdzie, ile kosztuje.
Nifedypina w górach — lek ratunkowy HAPE i profilaktyka re-entry
Nifedypina w HAPE: mechanizm (rozszerzenie naczyń płucnych), dawka retard 30 mg/12 h, profilaktyka re-entry HAPE, przeciwwskazania, interakcje z grejpfrutem i PDE5.
MARCH — algorytm pierwszej pomocy w górach (vs ABCDE)
MARCH: Massive haemorrhage, Airway, Respiration, Circulation, Hypothermia. Dlaczego w górach masywne krwawienie jest priorytetem #1 przed drogami oddechowymi.
Miesiączka i antykoncepcja na wyprawie wysokogórskiej
Kobieta na wyprawie: antykoncepcja dwufazowa a ryzyko zakrzepicy, Mirena, kubeczek menstruacyjny, przesunięcie cyklu. Konkretne rekomendacje ginekologiczne.
Zespół zmiażdżenia (crush syndrome) — co się dzieje po lawinie
Crush syndrome po lawinie >60 min: rabdomioliza, hiperkaliemia, ostra niewydolność nerek. Protokół IV hydratacji przed wydobyciem. Wytyczne ICAR/WMS.
